Het onderwerp homo’s in de kerk zal niet rusten eer de controverse gesetteld is. En die ontroverse lijkt wel net begonnen. Na het homofobe school debakel, rammelt het nu wéér aan het orthodoxe front. De Nederlands Gereformeerde Jeruzalem Kerk te Utrecht gaat homoseksuelen toelaten tot bepaalde ambten. Ongeveer op hetzelfde moment dat dit bekend werd, stond in Trouw een artikel over de uit dezelfde kerk afkomstige Mariecke van den Berg, lesbienne, genderspecialiste én iemand die homo’s in de kerk oproept van zich te laten horen.
Het blijft een moeilijk onderwerp, zowel praktisch als theologisch als pastoraal. Praktisch: als de orthodoxen praktiserende homo’s blijven afwijzen, lopen ze allemaal de kerk uit (volgens van den Berg). Theologisch: als de bijbel praktisering van homoseksualiteit als ongeoorloofd beschouwd, waarom zijn er dan zoveel van? Pastoraal: hoe moeten we met homoseksuelen in de kerk omgaan?
Enkele overwegingen heb ik wel n.a.v. het artikel in Trouw. Daarbij is mijn insteek dat veel van wat gezegd kan worden over praktiserende homo’s in de kerk van toepassing is op het geheel van het geestelijk leven. Ook is het onderwerp niet los te zien van een aantal actuele thema’s op het gebied van theologie en levensbeschouwing.
Wie duidt de leer: genderspecialisten of theologen?
Als je een genderspecialist bent, weet je dan gelijk hoe de dingen in de kerk er aan toe moeten gaan? Bepalen specialisten uit de menswetenschappen de agenda en de leer van de kerk of de kerk? Er is al een sterke invloed uitgegaan van diverse disciplines. Denk aan de psychologisering van het pastoraat, de verzakelijking van kerkelijk leiderschap door managementtechnieken, de demografisering van kerkbezoek en kerkgroei. We hebben minder specialisten nodig in de kerk en meer verbroken harten.
Die twee hoeven overigens niet tegenover elkaar te staan, maar als ik genderspecialisten een lans hoor breken voor acceptatie van homoseksualiteit in de kerk, gaat bij mij een belletje rinkelen. De vraag die centraal moet blijven staan, is of het mag. En die vraag moet beantwoord worden door de theoloog, niet door de menswetenschappen die vanuit de mens vertrekken.
De bijbel: Gods Woord of narritatieve bron van inspiratie?
Welke rol heeft de bijbel in dit debat? Wordt de bijbel nog aanvaard als het Woord van God of is het meer een narritatief boek geworden, een bron die inspireert, maar niet voorschrijft? Je hoort zo vaak klakkeloos spreken over de noodzaak om homoseksualiteit in de kerk toe te laten. Is er dan geen schriftuurlijke reflectie? Of is die de tweede plaats aan het innemen vanwege de ‘werkelijkheid op de vloer’?
Als de bijbel het Woord van God is, zullen er harde noten gekraakt moeten worden. Daar moeten we niet voor terugschrikken. Het evangelie biedt enerzijds een oplossing voor de mens anderzijds stelt het de zonde aan de kaak.
Uitgangspunt: mens of woord?
De veranderende kijk op homoseksualiteit – ook binnen orthodoxe en evangelische kringen – heeft mede te maken met de enorme verschuiving die heeft plaatsgevonden in de kijk op de mens. Het individualiseren en centraal stellen van de mens is reeds begonnen in de Renaissance en bij de humanisten. Het is zover doorgeschoten dat we bij onze overwegingen rondom homoseksualiteit de menselijke ervaring zwaarder laten wegen dan de leidraad die het Woord ons biedt.
‘Het Woord mag wel dit of dat zeggen, maar ja, de werkelijkheid is zo weerbarstig hè? We kunnen de menselijke ervaring toch niet zomaar uitwissen of onder het Woord stellen? Misschien biedt het Woord voldoende ruimte voor een ruimere interpretatie zodat we de ‘kool en de gay’ kunnen sparen.‘
Als echter de bijbel inderdaad het geopenbaarde Woord van God is, dan zijn wij genoodzaakt om daar het primaat te leggen. We vertrekken vanuit het Woord en leren zo de mens te verstaan in zijn grootheid én zijn verbrokenheid.
Het leven: doel of middel?
De nadruk op de mens heeft ook geleid tot een overwaardering van het hier en nu. Dit aardse leven wordt meer en meer als doel gezien; de plaats waar de mens zijn potentieel realiseert en zijn geluk vindt. Dit wordt ook mede veroorzaakt juist door een knagende twijfel aan het openbaringskarakter van de bijbel.
De verbrokenheid van het menselijk leven als gevolg van de zondeval is veel omvattender dan het onderwerp homoseksualiteit. Wie leidt er niet aan het bestaan? Waarom zouden wij in alles erop gericht moeten zijn om het bestaan te veraangenamen? Daar is de christen niet toe geroepen. De homoseksueel die Gods Woord serieus neemt, lijdt vanwege zijn geaardheid. Maar dat doen ook de zwaar autistische jongen, de ouders die hun dochter verloren hebben, het border-line meisje, de zwaar gehandicapte…
Alleen blijven is een reële optie, zij het dat zo de verbrokenheid van het menszijn ernstig en zwaar drukt. Juist daar ligt een taak voor het pastoraat én de gemeente als geheel.
Het leven moet door de christen gezien worden als middel, niet als doel. Het is eigenlijk zo dwaas om alle hoop gevestigd te hebben op het door tijd en ruimte ingekaderde heden. Alles is immers tijdelijk van aard. Niets blijft; alles is vergankelijk. Het menselijk leven strekt zich uit over een lengte van zo’n 70 jaar. In het licht van de eeuwigheid is het zo triviaal om je er heel erg druk om te maken. Als je God kent, is Hij je doel. Je laat Hem daarom de parameters stellen van het menselijk bestaan en de richting wijzen die gegaan moet worden.
Bijbels perspectief: horrorteksten of bewogenheid?
Wanneer wij over homoseksualiteit en de bijbel spreken, komen al gauw de teksten in beeld die door sommigen de ‘horrorpassages’ worden genoemd. Er valt veel over die passages te zeggen. Zelf denk ik dat het praktiseren van homoseksualiteit op grond van deze passages afgekeurd dient te worden.
Maar er is ook een andere insteek vanuit de Schrift om naar homoseksualiteit te kijken. We lezen in Gen.1:26 dat God de mens naar Zijn Beeld schiep, ‘man en vrouw schiep Hij hen’. Interessant is in de context dat God zegt: ‘Laat Ons mensen maken nar Ons Beeld’. De pluraliteit van God vindt zijn weerslag in het beelddragerschap van de mens: ‘man en vrouw’. De mens kent als beelddrager van God ook een pluraliteit ‘man en vrouw’. Het is deze pluraliteit die normatief is en de één vleeswording van man met man of vrouw met vrouw uitsluit.
Dit lijkt me een bijbelse maar tegelijk positieve insteek in het homovraagstuk. Het biedt homoseksuelen de mogelijkheid de bijbel niet te zien als een bedreigend en beangstigend boek. We weten allen dat het beeld van God in de mens verstoord is door de zondeval. Dit vindt zijn uiting op tal van gebieden. We zien het ook heel concreet terugkeren in de manier waarop de homoseksuele geaardheid het beeld dat man en vrouw samen mogen zijn van God verstoort. Dat is niet specifiek de schuld of de schande van de homofiel; het is het gevolg van de zondeval waaraan alle mensen deelhebben.
Gearchiveerd onder: geestelijk leven, homoseksualiteit, kerk, seksualiteit, theologie getagged: | beelddrager, geestelijk leven, homo's in het ambt, homoseksualiteit, Jeruzalemkerk, kerk, Nederlands gereformeerde Kerk
Is God volgens jouw apologetiek zelf de ultieme transseksueel? hij is immers zowel man als vrouw. Is het te zien als een metafoor naar analogie van de boom van kennis van goed en kwaad; iets waar alleen god wat vanaf mag weten? Is homo- of biseksualiteit de vleesgeworden verleiding van de duivel; om ook als God te worden?
U schrijft: “Je laat Hem daarom de parameters stellen van het menselijk bestaan en de richting wijzen die gegaan moet worden.”
Daarin voorzie ik heel wat meer ‘doelstelling’ in andere teksten; “onderwerpt de aarde bijvoorbeeld”. De splinter van homoseksualiteit wordt eerder bezien dan de enorme balk van de verpesting van de aarde. Dát zou, gezien de teksten in de bijbel (als die als leidraad gekozen worden voor het leven in het ondermaanse) héél wat belangrijker moeten zijn dan de keer op keer herkauwde argumenten voor of tegen homoseksualiteit.
Zou de herder in het verhaal van het verloren schaap een goede herder zijn als deze het ene schaap wist te redden (in dit geval de homo), maar ondertussen zijn complete kudde liet verwoesten bij het zoeken naar het ene schaap?
Maar ondertussen eten christenen op grote schaal vlees, rijden ze auto en hebben ze aarde-verpestende bijeenkomsten in grote weelde. Terwijl een hoofdregel als ‘Heb uw naaste lief als uzelf’ de christen diens aardse leven met de bijbel als leidraad en het eeuwige leven als doel heel anders zou doen invullen.
Dat is een van de redenen dat het bespreken van homoseksualiteit door mensen die zich in het veilige Nederland ophouden een beetje marginaal is. Er zijn zoveel oneindig belangrijker zaken te bespreken door christenen. Maar dat vraagt om zelf-opoffering, inleveren van luxe en het scheuren van de eigen mantel in tweeën; geeft u de helft van uw geld aan de armen? Zet u uw leven op een naar westerse maatstaven laag pitje? Geen TV, maar in plaats daarvan zending? Geen PC, maar in plaats daarvan het geld naar Afrika? Geen vlees, maar in plaats daarvan tofu? Dit punt wordt in uw blog aangesneden, maar alleen ten nadele van de homo.
Ik vind dit een beetje meten met twee maten; de homoseksueel dient zijn geaardheid te aanvaarden, zoals de autist (voor zover deze daar de mogelijkheid toe heeft) zijn ‘aandoening’ moet trotseren. Maar uw eigen aandoening is uw weelde, dat is uw ziekte. U kunt zich wentelen in marginale discussie, over hoe mensen van elkaar mogen houden (of juist niet hun diep gekoesterde gevoelens van liefde mogen uiten). Maar daarmee verzaakt u uw eigen heilige taak. Neem uw eigen kruis op en wandel. Uw kruis is dat van teveel tijd en teveel weelde.
Wat nu als men vraagt bij den hemelpoort; wat heeft u gedaan? U zult moeten antwoorden: ‘Ik heb over het kwaad van homoseksualiteit geblogd, waar ik mijn naaste in Afrika had kunnen helpen. Ik zou waterputten kunnen slaan, maar ik heb veroordeeld. Ik heb uw woord als zwaard gebruikt om anderen te veroordelen, waar ik het als ploeg had moeten gebruiken om land te bereiden voor de armen’
Ik denk dat god meer waardering heeft voor de ploegende homoseksueel, dan voor de bloggende hetero. Althans dat mag ik hopen van een oneindig liefdevolle god.
Beste apologeet: er is meer te doen dan het behandelen van marginale zaken die in Nederland allang bij de wet zijn vastgelegd. U weet beter; schrijf en handel er dan ook na.
Wat het doen van het goede betreft: men moet het ene doen en het andere niet nalaten. Voorts, als bijvoorbeeld een profeet elk waarschuwend geluid achterwege zou moeten laten, omdat er nog enige zonde zou kunnen zijn in zijn hart, zou er nooit gesproken kunnen worden.
Je hebt gelijk wanneer je stelt dat er meerdere zonden zijn waarvan het praktiseren van homoseksualiteit er een van is. Maar het is echt onzin te stellen dat homoseksualiteit een marginaal probleem is. (1) Velen worstelen met homoseksualiteit. (2) Mensen die doorgaan met seksuele zonden te bedrijven zullen het koninkrijk van God niet beerven. (3) Ons land gaat mede teloor door de zedenverwildering die overal om zich heen grijpt. De homoscene (canal parade) is daar de voorhoede van. (4) De kerk van Christus zal alleen nog een impact kunnen hebben wanneer er een radicale toewijding aan Christus komt waar een seksueel rein leven een belangrijk onderdeel vormt. (6) Het toestaan van het praktiseren van homosekualiteit in de kerk kan alleen wanneer men een vrijzinnige interpretatie van de Schrift hanteert. Dit toestaan zal tot een vrijzinnige geloofsbeleving leiding waarvan ik overtuigd ben dat die funest is voor de Kerk.
Waaruit maakt u op dat ons land ‘teloor’ gaat? En waarop baseert u dat dit gebeurt vanwege een losse seksuele moraal?
Waarop baseert u de bevinding dat veel homoseksuelen worstelen met hun identiteit? Zou dat ook een oorzaak kunnen hebben in de omgeving? M.a.w. de worsteling is een gevolg van wat er ‘ingepeperd’ wordt en de mate van acceptatie van de omgeving? Dit staat haaks op de overtuiging dat homoseksualiteit de oorzaak is van de worsteling! En ik denk dat er bijzonder goede redenen zijn om die interpretatie aan te hangen; bijv. de wijze waarop homo’s prima in staat zijn om kinderen op te voeden of een gelukkig huwelijk te hebben.
Vanuit de notie dat homoseksualiteit een probleem is (waar ik het absoluut niet mee eens ben) en dat de oplossing(en) die u aandraagt reëel zijn dient men ook na te gaan of de christelijke wijze van leven een goed alternatief is. Helaas weten we dat dat niet zo is: sexueel misbruik van kinderen komt binnen gelovige en niet-gelovige omgevingen evenveel voor (rein leven) en echtscheidingen zijn binnen gelovige omgeving net zoveel voorkomend als binnen de niet-gelovige kringen. (losse moraal) Idealistisch gesproken heeft u wellicht, bekeken vanuit uw visie, een punt. Helaas leven we hier op aarde en dienen we rekening te houden met mogelijk negatieve gevolgen van het naleven van ideologieën.
U zit dus met een aantal problemen: Ten eerste dient u hard te maken waarom homoseksualiteit een werkelijk probleem is. Stellen dat de bijbel stelt dat het fout is, lijkt me niet genoeg. U slaat uw kinderen hopelijk ook niet met een stok en zowel dan hoort u voor het gerecht.
Ten tweede dient u aan te tonen dat homoseksualiteit ‘te veranderen is’, of zonder gevaar voor de gezondheid in te dammen, met positieve effecten voor de persoon in kwestie (vanuit uw positie bijvoorbeeld, niet naar de hemel gaan, wat overigens de vraag oproept wat het alternatief is)
Ten derde dient u aan te tonen dat bijbelgetrouwe exegese een goede oplossing is. Onlangs heeft de APA een systematische review van ‘anti-homotherapieën’ uitgebracht; effectloos en potentieel gevaarlijk. Ook de veel gebezigde optie van gebedsgenezing is bekend effectloos, helaas dus voor de kapelaan in het leger die ‘onze jongens’ van hun zondige levensstijl geneest middels een gebed, zoals onlangs op de website van Trouw viel te lezen
Ten vierde dient u aan te tonen dat onze maatschappij teloorgaat en dat homoseksualiteit een factor in dat geheel is waar de kerk met enig effect een stokje voor kan steken. Daarbij hoort ook de notie dat er wellicht zaken zijn die voor een grotere morele teloorgang zorgen (zoals een chronische disbalans tussen geld gespendeerd aan luxe goederen en ontwikkelingshulp) en waar christenen zich, middels hun geschriften en uitingen ook mee bezig zouden moeten houden.
Ten vijfde dient u aan te geven wat een ‘rein’ seksleven is en waarom homo’s dat niet kunnen hebben? M.a.w. wat maakt homoseks onrein?
Tot dusver spreekt ieder bewijs in uw tegendeel. Homo’s binnen een accepterende omgeving leven een prima leven en kunnen bijvoorbeeld prima kinderen opvoeden. De problemen ontstaan daar waar de omgeving moeilijk gaat lopen doen. Er is geen greintje bewijs voor een causaal verband tussen de opkomst van homoseksualiteit en de teloorgang van de maatschappij (voor zover die bestaat) en er is goede reden om aan te nemen dat humanitaire rampen die hun weerga niet kennen de aandacht van de christelijke gemeenschap meer zouden moeten opeisen. Het is makkelijk om thuis te gaan zitten en homoseksualiteit te veroordelen. Maar ik kan me niet voorstellen dat god ons in deze wereld naar dergelijke, nogmaals, marginale problemen leidt, terwijl er ook kinderen als vliegen sterven aan makkelijk te voorkomen zaken als diarree. U als christen bent wat dat betreft in het nadeel; u geloof dat god u zal oordelen op dat vlak. U stelt dat homo’s (wellicht) het koninkrijk van god niet beërven. Stel nu dat er een homo is die duizend levens heeft gered door zijn weelde op te geven en zendingswerk te gaan doen. U echter blijft hier achter uw PC zitten om deze homo te veroordelen op het internet. Gelooft u werkelijk dat als de homo het koninkrijk niet zal beërven, u dat in dit geval wel zult doen?
Ik zeg dus ook niets over het werpen van de eerste steen, hetgeen volgens uw redenatie leidt tot een alom zwijgen, maar juist tot een opspreken! Er zijn belangrijker zaken aan de hand die het christelijk hart, met de kernwaarden van barmhartigheid en naastenliefden (lees van Heijst) sneller moeten doen kloppen dan de wijze waarop twee vrouwen de liefde met elkaar bedrijven in hun eigen besloten sfeer!
En volgens de analogie van de balk en de splinter valt er veel te zeggen om dergelijk problemen inderdaad hiërarchisch te beschouwen!
Waarom is stellen dat de Bijbel het ‘fout’ vindt, niet voldoende? Het is Gods woord van begin tot eind. Als je de mens boven Gods woord wilt plaatsen kan niemand met een ‘geldend’ argument komen en houd je alleen een paar meningen over die op peristaltische gegevens zijn gebasseerd.
Het is niet alleen een kwestie van goed of fout. Er is ook een pastorale context en daar is in het verleden veel te weinig rekening mee gehouden. Bovendien is onze conclusie dat homoseksualiteit fout is een hermeutische menselijke beslissing. Het is niet zelf Gods Woord.