Regelmatig klinkt deze vraag. Ze wordt gesteld door goedbedoelende atheïsten die met een knipoog het luciferstokje dat als fundament van het kosmologisch argument fungeert weg menen te slaan. ‘Zo, alles heeft een oorzaak, hè, wie heeft God dan veroorzaakt? Hehehe.’
Die vraag slaat erbij de theïsten in als een bom. Het theïstische kaartenhuis stort in bij het zachtste briesje. Gelovigen schudden vertwijfeld het hoofd. Met de handen in het haar roepen ze het wanhopig uit: ‘Hier hadden we nog niet aan gedacht. Wie heeft God veroorzaakt? Ai, daar gaat ie. Alles verdwijnt in een zwart gat van onbevattelijkheid. We zijn God kwijt‘.
Het lijkt wel alsof de theïst zijn punt heeft verloren, maar in werkelijkheid is het de atheïst degene, wanneer hij op deze wijze het kosmologisch argument verwerpt, die er blijk van geeft het argument niet goed begrepen te hebben. De atheïst creëert een verkeerde versie van het kosmologisch argument. Hij denkt dat het argument als volgt luidt:
Alles heeft een begin. Het eerste begin van alles is God.
In de varianten van dit argument bij Thomas van Aquino en zijn grote voorbeeld Aristoteles kan het lijken dat er zo geredeneerd wordt. Toch zijn deze argumenten in principe goed doordacht. Ze veronderstellen misschien bepaalde zaken als voldongen feit en lijken daarom wat simplistisch maar dat valt eigenlijk wel mee.
Latere versies van het kosmologisch argument zijn verder uitgewerkt. M.n. het kalam kosmologisch argument van William Lane Craig, dat zelf een verdere uitwerking is van een kosmologisch argument van een islamitische geleerde in de middeleeuwen, laat zien dat de atheïstische tegenwerping gebaseerd is op een karikatuur en niet op het eigenlijke argument.
Impliciet in het kosmologische argument is de gedachte dat een oneindige regressie eigenlijk niet mogelijk is. Iets heeft een begin, dat iets heeft weer een ander begin, enz., enz. Op een gegeven moment kun je niet verder terug. Een kroonluchter hangt aan een ketting waarvan elke schakel weer aan een andere hangt. Maar er moet een keer een plafond komen waaraan de ketting is bevestigd, of dat nu 5 meter of 10 kilometer is.
Zo is het ook met oorzaak en gevolg reeksen. Elke oorzaak is het gevolg van een andere oorzaak. Maar dat kan niet een oneindige reeks zijn. In zijn versie van het kalam kosmologisch argument legt Craig op basis van inzichten uit de wiskunde uit dat oneindige reeksen in de werkelijkheid niet mogelijk zijn. Ook een oneindige reeks naar het verleden toe is simpelweg onmogelijk omdat zo het heden eenvoudigweg nooit bereikt zou kunnen worden.
Daarom stelt Craig ook terecht dat niet zomaar álles een oorzaak heeft, maar dat alles wat begínt te bestaan een oorzaak heeft. Voor zover onze wetenschappelijk kennis strekt, en voorzover onze filosofische inzichten ons gebracht hebben, is deze gehele werkelijkheid van materie, tijd en ruimte één van die dingen die begonnen zijn te bestaan.
Aangezien een oneindige regressie van oorzaak en gevolg niet mogelijk is, moeten wij tevens een oorzaak hebben van die totale werkelijkheid die op zijn beurt zelf niet veroorzaakt is. Een oorzaak die noodzakelijk bestaat, d.w.z. die niet níet kan bestaan. Alleen zo kunnen wij de oneindige reeks een beginpunt laten hebben.
De eenvoudigste oplossing is te stellen dat deze werkelijkheid van materie, ruimte en tijd veroorzaakt is door een oorzaak die daarbuiten staat. De eigenschappen van deze oorzaak zijn dat deze immaterieel, en tijdloos of eeuwig moet zijn. Dit zijn ook eigenschappen die God bezit. We zouden ons natuurlijk af kunnen vragen of deze immateriële en tijdloze veroorzaker van onze werkelijkheid zelf een oorzaak heeft gehad, maar dat is het postuleren van een onnodige schakel. De oorzaak is immers zelf al eeuwig.
Zeker als we beseffen dat de veroorzaker van deze werkelijkheid ongelofelijk veel macht en kracht bezit (want kijk maar hoe ontzagwekkend groot en ingewikkeld het heelal is) komen we terecht tot de slotsom dat we met een oorzaak te maken hebben die juist díe eigenschappen bezit die wij normaal gesproken aan God toeschrijven.
Gearchiveerd onder: apologetiek,atheïsme,filosofie,natuurlijke theologie getagged: | kosmologisch argument
De atheistische filosoof Herman Philipse heeft recentelijk een collegeserie gehouden waarin hij een aantal apologeten behandelt.
http://www.sg.uu.nl/prog/2009a/philipse.html
Hartelijke groet, en succes met de verhuizing.
@ Druijf
Hartelijk dank voor deze link. Erg nuttig nu ik binnenkort aan de andere kant van de vijver zit.
Het argument van de kroonluchter is erg sterk.
Yoss,
ik had 2 vragen:
Is het CIP (christelijk informatie platform) ook van jou?
(je blijkt daar dus nogmaal apart te kunnen reageren.
p.s.werkt nogal verwarrend.)
- Is een Apologeet vergelijkbaar met een Theoloog?
Is er b.v. een studie in.
Gr.
Nee, Theo, CIP is niet van mij. Ik heb wel goede contacten met de organisatie. Het is zowel op CIP als op mijn blog mogelijk te reageren. Daar is niets aan te doen.
Theologie is de systematische doordenking van het christelijke gedachtengoed. Apologetiek is de rationele verdediging ervan. Beide liggen in elkaars verlengde. Apologeten hebben vaak zowel filosofie als theologie gestudeerd. Hoewel ook in andere disciplines apologeten werkzaam zijn. Specifieke apologetische studies hebben vaak een mix van theologie en godsdienstfilosofie.
Het is typisch menselijk om te denken dat alles een begin en een einde moet hebben. Het is ook typisch menselijk om te denken dat iets niet mogelijk is omdat wij het niet kunnen bevatten. We kaderen naar onze beperkte mogelijkheden. Zo beperken we God.
Het gekke is dat veel christenen niet twijfelen aan een God die altijd zal bestaan, maar dat ze dat begin, dat er niet is, heel moeilijk schijnen te vinden. Terwijl het heel logisch is, dat een eeuwige God geen begin heeft.
Vraag me niet hoe het kan (daar is Jos met zijn apologetiek voor
), maar ik geloof het wel.
Het mooie is dat God het ons gegeven heeft juist heel menselijk te denken, d.w.z. met ons rationele vermogen, om zo tot de ontdekking te komen (zij het in beperkte mate) hoe groot God is en dat Hij noodzakelijk moet bestaan.
Mag ik nog even Jos? Je gaat dus naar de andere kant van de vijver?
Zoals jij van een oceaan een vijver maakt, zo snijdt je ook de geestelijke dilemma’s bij tot brokken die te verteren zijn voor de doorsnee christen. Ik wens je heel veel zegen bij je studie. En dat die studie je maar mag helpen om veel wijsheid van onze God te verkondigen.
Gr. Henk
Dank je, Henk, jij ook Gods zegen toegewenst. We blijven contact houden via deze site. – Groeten, Jos.
Of God eeuwig is, ook dat weten we niet.
P.
ik ben niet p.definitie tegen atheisme.
(integendeel veel goede argumenten.)
Maar blijkbaar hebben ook wetenschappers een probleem met dat ‘begin’ De wetenschap verklaard alles aan d.h. van het causaliteitbeginsel, oorzaak en gevolg, maar dan blijkt het verrassende, het heelal is zonder oorzaak. (?) zegt de wetenschapper (?) zeggen atheisten. Een gevolg zonder oorzaak, een onverklaarbaar begin. Vandaar dat men b.v. in de kwantummechanica al aankomt met de stringtheorie,
om dit heelal te verklaren moet er iets anders zijn geweest, wat het veroorzaakte, en dan heeft men het over parallelle heelallen, meer dimensies, dat klinkt toch allemaal al behoorlijk – bezijden ‘onze’ werkelijkheid.
Waarom zou een beginsel (noem het God of noem het anders) niet tijdloos kunnen zijn, aangezien alleen materie is gebonden aan een begin en einde, aan tijd,
en dus aan verval. wat tijdloos is heeft geen binding met materie.
p.s. is een verreikende gedachte mijnerzijds..
Ik zeg niet dat eventuele goden niet tijdloos zijn. Ik geef alleen maar aan dat wij daar niets over weten.
We hebben als mens geen verklaring voor hoe het heelal ontstond. Maar dat we zo’n verklaring niet hebben, wil niet zeggen dat goden dan de verklaring zijn.
Vroeger hadden de mensen geen verklaring voor onweer en schreven ze het toe aan goden. Inmiddels weten we iets meer over onweer en zoekt niemand er nog een goddelijk optreden achter.
In plaats van er het etiket ‘God’ op te plakken, kun je ook gewoon toegeven dat je het niet weet. Mocht er uiteindelijk door onderzoek toch iets god-achtigs worden gevonden, dan kan dat etiket er altijd nog op. Maar dan is dat tenminste ergens op gebaseerd.
In plaats van er het etiket ‘God’ op te plakken, kun je ook gewoon toegeven dat je het niet weet. Mocht er uiteindelijk door onderzoek toch iets god-achtigs worden gevonden, dan kan dat etiket er altijd nog op. Maar dan is dat tenminste ergens op gebaseerd.
Kun jij omschrijven wat het begrip “waarheid” gezien vanuit de evolutie,(= alles is toeval) inhoud.