Wat is de bijbelse basis van apologetiek? (a)
Nu is het leuk en aardig om te constateren dat apologetiek nodig is. Maar dat is niet genoeg. De christen baseert niet alleen zijn wereldbeeld op de Bijbel maar ontvangt er ook richting uit voor het leven. Die richting wordt in belangrijke mate bepaalt door de leer van Jezus en de apostelen. Een Bijbelse verantwoording voor apologetiek is dus nodig. Apologetiek wordt belangrijker naarmate het een centralere rol speelt in de leer van Jezus en de apostelen. Maar waar komen we apologetiek tegen in het Nieuwe Testament?
Traditionele ‘theologieën’ van apologetiek gaan meestal uit van 1 Petrus 3:15: ‘Wees ten allen tijde bereid verantwoording af te leggen van de hoop die in u is’. Dat is heel begrijpelijk want het is het enige vers in de Bijbel waar het woord apologetiek gebezigd wordt in een context die enigermate te vergelijken is met wat wij onder apologetiek verstaan.
Toch is het een ongelukkig vertrekpunt voor apologetiek. Je kunt je afvragen waarom een belangrijke nieuwtestamentische schrijver als Paulus daar niet over heeft geschreven. Waarom blijft het afwezig in het onderwijs van Jezus? Het lijkt meer een subthema dan iets wat er echt toe doet. Daar komt nog bij dat Petrus tot christenen in een specifieke situatie spreekt. Het gaat om christenen die vervolgd worden, die lijden te verduren hebben. In die situatie moeten ze bereid zijn om toch uit te leggen wat hen bezielt. Dat duidt op het leiden van een levensstijl het christelijk geloof waardig die mensen er toe prikkelt vragen te stellen. Maar is dat hetzelfde als ons begrip apologetiek? Het gaat meer om getuigenis afleggen van een persoonlijk geloof gebaseerd op een bepaalde levensstijl. Ons woord apologetiek slaat meer op het gebruiken van de rede als verdedigingsmiddel voor het christelijk geloof.
Ons woord apologetiek is echter toch van die vers afgeleid. Daarom is het toch nuttig dat woord nader te bekijken. ‘Apologetiek’ komt van het griekse apologia. Apologia was iets dat door toenmalige advocaten werd gedaan. Die hielden voor hun clienten een pleidooi. Een pleidooi kan defensief maar ook offensief zijn. Het kan de client verdedigen met een focus op waarom het client niet kan zijn die schuldig is. Maar het kan ook de opponent aanklagen. Er is dan sprake van een aanval er op gericht om te bewijzen dat de opponent wel schuldig moet zijn.
Zo is het ook met apologetiek. Apologetiek kan het beste gezien worden als een pleidooi voor het christelijk wereldbeeld. Dit pleidooi houdt het ontkrachten in van aanvallen die op het christelijk geloof worden afgevuurd. Die aanvallen gaan m.n. over de diskutabele historiciteit van de opstanding van Jezus, de klaarblijkelijke conflicten met de wetenschap en de onwaarschijnlijkheid van het openbaringskarakter van de Bijbel. Apologetiek in deze zin is defensief. Maar apologetiek kan ook offensief zijn. Denk aan het recente werk van diverse christelijke filosofen die argumenten leveren en aanscherpen vóór het bestaan van God. Ook de Intelligent Design beweging heeft een (offensief) punt met zijn bewering dat het klaarblijke design in de kosmos en moleculair niveau niet aan toeval toegeschreven kan worden.
Het belangrijkste dat we echter kunnen leren van 1 Petrus 3:15 is dat een verantwoording van – een pleidooi voor – het christelijk geloof altijd gepaard moet gaan en voort moet komen uit een authentieke levensstijl die recht doet aan het evangelie en dat evangelie in de praktijk van alle dag waar maakt.
In de volgende post zullen we een meer integrale benadering zoeken om apologetiek bijbels te verantwoorden.
Filed under: Uncategorized
