De Apologeet

Waar was God in Haïti? Waarom moest het armste land van het westelijk halfrond getroffen worden door een aardbeving die op een zodanige diepte plaatsvond in een dusdanig dichtbevolkt gebied dat een maximaal aantal mensen omkwam? Op het moment dat ik dit schrij­f­, zijn er plunderingen aan de gang, liggen nog in leven zijnde gewonden al drie dagen onder het puin te kermen en komt de hulpverlening maar moeizaam op gang.

Pat Robertson, oprichter van het Christian Broadcasting Network en presentator van de 700 Club TV-show, wist snel te vertellen wat er aan de hand was. Hadden de Haïtianen in hun vrijheidsstrijd niet een pact met de duivel gesloten? Daar krijg je dit soort dingen van. Deze kort door de bocht reactie getuigt van weinig fijngevoeligheid, medeleven of bedachtzaamheid, maar is tegelijk niet geheel uit de lucht gegrepen. Of de Haïtianen tijdens hun onafhankelijkheidsstrijd inderdaad een pact met de duivel gesloten hebben is lang niet duidelijk. Historisch bewijs hiervoor is moeilijk te vinden. Maar als dat pact inderdaad gesloten is, als de duivel – de personificatie van het kwaad – echt bestaat en, zoals Jezus zegt, de mensenmoor­dernaar is van het begin, dan moeten we niet vreemd opkijken dat het met Haïti zo slecht gaat.

Maar om nu te stellen dat de aardbeving het gevolg is van dit vermeende pact. Dat gaat pas echt te ver. Hoe moeten we ons dit voorstellen? De duivel straft de Haïtianen met een aardbeving omdat hij macht over ze heeft? Of straft God omdat Hij boos is dat de Haïtianen zo’n pact hebben? Maar waarom dan pas 200 jaar nadat het pact is gesloten? En hoe weet Pat Robertson dat zo goed? In Bijbelse tijden waren er blijkbaar mannen die werkelijk openbaringen van God ontvingen en zo aan de mensen konden zeggen: “Dit gebeurt omdat jullie het verbond van God overtreden hebben” (bijv. de inname van Jeruzalem). Bovendien stond in de boeken van Mozes opgetekend dat erge dingen het volk van Israël zouden overkomen indien ze het verbond niet zouden houden.

Maar Haïti? Haïti heeft toch geen verbond met God? Buiten Israël is dat met geen enkel volk het geval. Als Haïti strafwaardig genoeg is om getroffen te worden door zo’n vreselijke aardbeving dat weet ik er nog wel een paar. De uitbuiting van vele landen in Afrika en de Oriënt door het kolonialistische Westen bijvoorbeeld. Of de slavenhandel die pas in de 19de eeuw werd afgeschaft. En wat dacht je van de oneerlijke handelsverhoudingen die het Westen onderhoudt met Afrika of onze Moloch vererende abortuspraktijk, etc. Er is een hele hoop potentiëel voor aardbeving in de hele wereld zou ik denken. Met de aarbeving zijn trouwens niet alleen ‘duivelvereerders’ omgekomen. De bisschop van de Rooms Katholieke Kerk, zendelingen, hulpverleners, buitenlanders… dood!

Tegelijk, als we de Bijbel lezen, wordt het duidelijk dat God werkt door allerlei omstandigheden en gebeurtenissen. Niets ontsnapt aan zijn aandacht, niets is zinloos of doelloos. Dit stelt ons dan weer voor de vraag waarom God die aardbeving dan niet tegenhield. Als God almachtig is én liefdevol waarom combineert Hij die twee dan niet om het arme Haïti zo’n ramp te besparen? Goede vraag. Moeilijke vraag. Het antwoord is te theoretisch, te droog, te afstandelijk om hier recht te doen aan de vraag: Waar was God in Haïti?

Misschien moeten we zeggen wat Jezus zegt en doen wat Jezus doet. Jezus wist dat Jeruzalem verwoest ging worden en Hij huilde erom (Luk.19:41-44). In Lukas 13 lezen we hoe Jezus bericht ontvangt over joden die gruwelijk omgebracht werden door Pilatus. Jezus’ respons is dat deze mensen niet omkwamen omdat ze erger hadden gezondigd dan anderen, maar voegt er tegelijk aan toe dat wie zich niet bekeert op dezelfde wijze om zal komen. Met andere woorden: het is niet aan ons om t.a.v. anderen de conclusie te trekken dat God ze straft, maar dat we wat onszelf betreft maar beter wél uit kunnen gaan van een moreel oorzaak en gevolg.

Wat Gods aanwezigheid in deze wereld betreft. Hoe almachtig en liefdevol Hij ook is. Het ziet er naar uit dat zijn aanwezigheid in verborgenheid is. God is bij de verbrokenen van hart. God bouwt aan zijn Koninkrijk, maar dan wel door de onderdanen ervan. God wil in deze wereld werken zoals Hij in Christus in de wereld was, nl. door zijn kinderen die dáár zijn waar geleden wordt. Ook in Haïti. Dat biedt ons niet een pasklaar antwoord op de vraag die in dit artikel gesteld wordt, maar daagt ons als christenen uit om onze mond te houden en de handen uit de mouwen te steken. Als we dat doen, dan is God in Haïti.