Waar was God in Haïti? Waarom moest het armste land van het westelijk halfrond getroffen worden door een aardbeving die op een zodanige diepte plaatsvond in een dusdanig dichtbevolkt gebied dat een maximaal aantal mensen omkwam? Op het moment dat ik dit schrijf, zijn er plunderingen aan de gang, liggen nog in leven zijnde gewonden al drie dagen onder het puin te kermen en komt de hulpverlening maar moeizaam op gang.
Pat Robertson, oprichter van het Christian Broadcasting Network en presentator van de 700 Club TV-show, wist snel te vertellen wat er aan de hand was. Hadden de Haïtianen in hun vrijheidsstrijd niet een pact met de duivel gesloten? Daar krijg je dit soort dingen van. Deze kort door de bocht reactie getuigt van weinig fijngevoeligheid, medeleven of bedachtzaamheid, maar is tegelijk niet geheel uit de lucht gegrepen. Of de Haïtianen tijdens hun onafhankelijkheidsstrijd inderdaad een pact met de duivel gesloten hebben is lang niet duidelijk. Historisch bewijs hiervoor is moeilijk te vinden. Maar als dat pact inderdaad gesloten is, als de duivel – de personificatie van het kwaad – echt bestaat en, zoals Jezus zegt, de mensenmoordernaar is van het begin, dan moeten we niet vreemd opkijken dat het met Haïti zo slecht gaat.
Maar om nu te stellen dat de aardbeving het gevolg is van dit vermeende pact. Dat gaat pas echt te ver. Hoe moeten we ons dit voorstellen? De duivel straft de Haïtianen met een aardbeving omdat hij macht over ze heeft? Of straft God omdat Hij boos is dat de Haïtianen zo’n pact hebben? Maar waarom dan pas 200 jaar nadat het pact is gesloten? En hoe weet Pat Robertson dat zo goed? In Bijbelse tijden waren er blijkbaar mannen die werkelijk openbaringen van God ontvingen en zo aan de mensen konden zeggen: “Dit gebeurt omdat jullie het verbond van God overtreden hebben” (bijv. de inname van Jeruzalem). Bovendien stond in de boeken van Mozes opgetekend dat erge dingen het volk van Israël zouden overkomen indien ze het verbond niet zouden houden.
Maar Haïti? Haïti heeft toch geen verbond met God? Buiten Israël is dat met geen enkel volk het geval. Als Haïti strafwaardig genoeg is om getroffen te worden door zo’n vreselijke aardbeving dat weet ik er nog wel een paar. De uitbuiting van vele landen in Afrika en de Oriënt door het kolonialistische Westen bijvoorbeeld. Of de slavenhandel die pas in de 19de eeuw werd afgeschaft. En wat dacht je van de oneerlijke handelsverhoudingen die het Westen onderhoudt met Afrika of onze Moloch vererende abortuspraktijk, etc. Er is een hele hoop potentiëel voor aardbeving in de hele wereld zou ik denken. Met de aarbeving zijn trouwens niet alleen ‘duivelvereerders’ omgekomen. De bisschop van de Rooms Katholieke Kerk, zendelingen, hulpverleners, buitenlanders… dood!
Tegelijk, als we de Bijbel lezen, wordt het duidelijk dat God werkt door allerlei omstandigheden en gebeurtenissen. Niets ontsnapt aan zijn aandacht, niets is zinloos of doelloos. Dit stelt ons dan weer voor de vraag waarom God die aardbeving dan niet tegenhield. Als God almachtig is én liefdevol waarom combineert Hij die twee dan niet om het arme Haïti zo’n ramp te besparen? Goede vraag. Moeilijke vraag. Het antwoord is te theoretisch, te droog, te afstandelijk om hier recht te doen aan de vraag: Waar was God in Haïti?
Misschien moeten we zeggen wat Jezus zegt en doen wat Jezus doet. Jezus wist dat Jeruzalem verwoest ging worden en Hij huilde erom (Luk.19:41-44). In Lukas 13 lezen we hoe Jezus bericht ontvangt over joden die gruwelijk omgebracht werden door Pilatus. Jezus’ respons is dat deze mensen niet omkwamen omdat ze erger hadden gezondigd dan anderen, maar voegt er tegelijk aan toe dat wie zich niet bekeert op dezelfde wijze om zal komen. Met andere woorden: het is niet aan ons om t.a.v. anderen de conclusie te trekken dat God ze straft, maar dat we wat onszelf betreft maar beter wél uit kunnen gaan van een moreel oorzaak en gevolg.
Wat Gods aanwezigheid in deze wereld betreft. Hoe almachtig en liefdevol Hij ook is. Het ziet er naar uit dat zijn aanwezigheid in verborgenheid is. God is bij de verbrokenen van hart. God bouwt aan zijn Koninkrijk, maar dan wel door de onderdanen ervan. God wil in deze wereld werken zoals Hij in Christus in de wereld was, nl. door zijn kinderen die dáár zijn waar geleden wordt. Ook in Haïti. Dat biedt ons niet een pasklaar antwoord op de vraag die in dit artikel gesteld wordt, maar daagt ons als christenen uit om onze mond te houden en de handen uit de mouwen te steken. Als we dat doen, dan is God in Haïti.
Gearchiveerd onder: column, opinie, religie getagged: | aardbeving, Haïti, lijden
Als het dan toch God’s bedoeling was om ze te straffen, is het dan niet beter om ze niet te helpen? Want moest hij ze straffen, zou je tegen zijn wil ingaan, en dus zondigen.
Om gewoon maar aan te tonen, dat er vele dingen zijn die religie niet kan beantwoorden. Alhoewel nee… er zijn wel antwoorden, teveel antwoorden zelfs. Dat is nu net het probleem met geloof. Jullie kunnen onmogelijk weten wat de daad van God is, dus alles wat jullie doen kan juist het verkeerde zijn.
Wanneer gebeurtenissen niet te begrijpen valt met het concept van de liefdevolle god, vullen jullie mensen het aan met een eigen betekenis. En dus is die invulling niet goddelijk maar menselijk. Dus wanneer kan je dan nog zeggen dat iets van God is, als alles wat er gebeurt beargumenteerd wordt door menselijke logica.
Dus wat je zegt is dat wie zich niet bekeert tot het geloof in jezus uiteindelijk gestraft zal worden? Dus de andere 5 miljard mensen op deze aarde zullen gestraft worden?
Maar Haitianen geloven toch in Jezus? Dus de passage die je aanhaalt houdt totaal geen steek… Tenzij je natuurlijk meer van de overtuiging bent dat de Haitianen een pact gesloten hebben met de Duivel.
Om nog even verder te gaan op die passage. Dus waar het eigenlijk op neerkomt, is dat er na een heftige gebeurtenis, eerst naar zichzelf gekeken wordt, schrik dat hetzelfde met hun zal gebeuren. En concluderend zich snel tot de wil van God schikken. Is dat niet vrij egoïstisch, dat je enkel uit angst voor God andere mensen zult helpen. Je kan zeggen dat God gelijk is aan liefde, en dat hij zijn onderdanen lief heeft. En dus als hij zijn onderdanen lief heeft, zal hij ook niet van gedacht veranderen, moesten die onderdanen beslissen om die mensen niet te helpen.
“Moeilijke vraag. Het antwoord is te theoretisch, te droog, te afstandelijk om hier recht te doen aan de vraag: Waar was God in Haïti?”
Je gaat er dus van uit dat er een antwoord is ? Maar je wilt ze gewoon niet vertellen omdat ze te theoretisch is? Wel mag ik je om een gunst vragen en misschien toch te proberen om een antwoord te geven op de vraag, aangezien ik vrij benieuwd ben wat het antwoord allemaal inhoud.
Ter conclusie: Als je God nodig hebt om antwoorden te vinden op de vraag van ons bestaan, waarom dit of waarom dat bestaat, waarom kan je hier dan geen duidend antwoord op geven. Als de God de enige waarheid is, en hij dit verkondigt heeft in zijn geschriften, waarom kan je dan op basis van deze geschriften geen duidelijk antwoord geven op de vraag “Waarom Haïti?”
Groeten, Dimitri
Mijn korte respons tussen vierkante haken aan het einde vd alinea’s:
Als het dan toch God’s bedoeling was om ze te straffen, is het dan niet beter om ze niet te helpen? Want moest hij ze straffen, zou je tegen zijn wil ingaan, en dus zondigen. [Als het Gods bedoeling was the straffen wil dat nog niet zeggen dat God in zijn genade ook niet zou willen dat mensen na de straf geholpen willen worden; argument houdt dus geen stand]
Om gewoon maar aan te tonen, dat er vele dingen zijn die religie niet kan beantwoorden. Alhoewel nee… er zijn wel antwoorden, teveel antwoorden zelfs. Dat is nu net het probleem met geloof. Jullie kunnen onmogelijk weten wat de daad van God is, dus alles wat jullie doen kan juist het verkeerde zijn.
Wanneer gebeurtenissen niet te begrijpen valt met het concept van de liefdevolle god, vullen jullie mensen het aan met een eigen betekenis. En dus is die invulling niet goddelijk maar menselijk. Dus wanneer kan je dan nog zeggen dat iets van God is, als alles wat er gebeurt beargumenteerd wordt door menselijke logica. [Volgens het christelijk geloof heeft God zichzelf geopenbaard in de Bijbel. We mogen dat boek aanwenden om te proberen te snappen wat God doet of niet doet, bedoelt of niet bedoelt in deze wereld.]
Dus wat je zegt is dat wie zich niet bekeert tot het geloof in jezus uiteindelijk gestraft zal worden? Dus de andere 5 miljard mensen op deze aarde zullen gestraft worden?
Maar Haitianen geloven toch in Jezus? Dus de passage die je aanhaalt houdt totaal geen steek… Tenzij je natuurlijk meer van de overtuiging bent dat de Haitianen een pact gesloten hebben met de Duivel.
Om nog even verder te gaan op die passage. Dus waar het eigenlijk op neerkomt, is dat er na een heftige gebeurtenis, eerst naar zichzelf gekeken wordt, schrik dat hetzelfde met hun zal gebeuren. En concluderend zich snel tot de wil van God schikken. Is dat niet vrij egoïstisch, dat je enkel uit angst voor God andere mensen zult helpen. Je kan zeggen dat God gelijk is aan liefde, en dat hij zijn onderdanen lief heeft. En dus als hij zijn onderdanen lief heeft, zal hij ook niet van gedacht veranderen, moesten die onderdanen beslissen om die mensen niet te helpen. [Ik kan me voorstellen dat God graag zou willen dat mensen zich vanzelf zonder enige coërcie tot Hem zouden wenden om zijn liefde te beantwoorden. Ik kan me ook voorstellen dat God zoveel van mensen houdt dat Hij bereid is enige coërcie aan te wenden om mensen enigermate te dwingen over Hem na te denken. De veronderstelde coërcie is daarom niet noodzakelijkerwijs in tegenspraak met zijn liefde.]
“Moeilijke vraag. Het antwoord is te theoretisch, te droog, te afstandelijk om hier recht te doen aan de vraag: Waar was God in Haïti?”
Je gaat er dus van uit dat er een antwoord is ? Maar je wilt ze gewoon niet vertellen omdat ze te theoretisch is? Wel mag ik je om een gunst vragen en misschien toch te proberen om een antwoord te geven op de vraag, aangezien ik vrij benieuwd ben wat het antwoord allemaal inhoud. [Hij was er. God is daar waar mensen lijden om hen te ontmoeten in hun nood. Hoewel God almachtig is, leren wij Hem kennen in de zwakke, eenvoudige, vernederde, onmachtige man uit Nazarerth, Jezus Christus.]
Ter conclusie: Als je God nodig hebt om antwoorden te vinden op de vraag van ons bestaan, waarom dit of waarom dat bestaat, waarom kan je hier dan geen duidend antwoord op geven. Als de God de enige waarheid is, en hij dit verkondigt heeft in zijn geschriften, waarom kan je dan op basis van deze geschriften geen duidelijk antwoord geven op de vraag “Waarom Haïti?” [Je kunt er geen duidelijk antwoord op geven omdat de Bijbel enerzijds Gods zelfopenbaring in Christus bevat zodat wij kunnen weten Wie God is en hoe we Hem mogen leren kennen, maar anderzijds voldoende ambiguïteit en open einden bevat zodat we God en zowel zijn handelen als bedoelen nooit geheel in kaart kunnen brengen laat staan bevatten.]
God was dus in Haïti, want hij is ‘waar mensen lijden om hen te ontmoeten in hun nood’. Maar dat die mensen in hun nood terecht zijn gekomen danken ze waarschijnlijk ook aan diezelfde god, want ‘het is niet ondenkbaar dat hij enige coërcie aanwendt om mensen te dwingen over hem na te denken’. En dit is dan ‘niet noodzakelijkerwijs in tegenspraak met zijn liefde’.
Het is echter wel in tegenspraak met wat wij, als mensheid, gemiddeld genomen onder het woord ‘liefde’ verstaan, want als bijvoorbeeld een machtig mens eerst een groep minder machtige mensen opzettelijk in de ellende stort en vervolgens die mensen gaat helpen uit hun ellende te komen dan mogen we zo iemand ervan verdenken een onsmakelijk dubbelspel te spelen. Het woord ‘liefde’ heeft in een goddelijke context blijkbaar niet dezelfde betekenis als in een menselijke context.
Je besluit met te melden dat de bijbelse god voldoende ‘ambiguiteit en open einden bevat zodat we zowel zijn handelen als bedoelen nooit geheel in kaart kunnen brengen, laat staan bevatten’. Als ik je goed begrijp vinden zijn ‘handelen en bedoelen’ hun oorsprong in zijn liefde voor de mens. Als we zijn ‘handelen en bedoelen’ al niet kunnen bevatten, zoals je schrijft, dan mag ik wel concluderen dat we zijn liefde helemaal niet kunnen bevatten.
Waarom dan nog zeggen dat god handelt vanuit liefde? Dit is gewoon een flauw taalspelletje, en dit punt is in een andere discussie ook al uitgebreid aan de orde geweest (zie http://apologeet.com/2009/07/27/de-plaaggeest-en-de-geplaagde/#comment-212 ). Druijff verwoorde het toen zeer kernachtig door het volgende te stellen: “Ik kan mijn hond wel ‘lief’ noemen, maar als hij de hele tijd in mijn benen bijt, nooit luistert en ook nog eens die aardige postbode aanvalt, wat zeg ik dan nog met dat woord ‘lief’? Niet veel.”
Het taalspelletje werkt als volgt: je verbreekt eerst de samenhang tussen het woord ‘liefde’ en wat we daar gemiddeld genomen als mensheid onder verstaan. Je doet dit door het woord ‘liefde’ te verhuizen naar een domein waarin we het niet snappen (de hersens van een hond, of de hersens van god). Vervolgens zeg je dat vanuit zijn eigen domein god uit liefde handelt (of dat vanuit zijn eigen domein die valse hond het heus heel lief bedoelt). Maar wat je nu eigenlijk hebt gedaan is het woordje ‘liefde’ van haar betekenis ontdaan. Door het woord naar een domein te verhuizen waar we het als mensheid niet kunnen snappen heeft dat woord voor ons als mensheid ook geen inhoudelijke betekenis meer. Je kunt net zo goed zeggen dat god handelt uit ‘bmstk’ voor de mens, en dat ‘bmstk’ kan dan alles zijn want het heeft geen betekenis.
Mvg, Jelmer