Dit is het vierde en laatste deel in de serie ‘Scheppingsverhaal en wetenschap’. Na betoogd te hebben dat de wetenschap te hoog van de toren blaast en te zelfverzekerd is, ben ik ingegaan op de aard van het scheppingsverhaal in Genesis zelf. Nu rest mij nog enkele bezwaren uit de weg te ruimen die mogelijk ingebracht zouden kunnen worden tegen mijn betoog.
Eerste bezwaar: Je gaat wetenschappelijke feiten uit de weg
Bezwaar 1
Het klinkt allemaal leuk dat wetenschappelijk onderzoek minder arrogant zou moeten zijn en dat Genesis niets met wetenschappelijk denken te maken heeft, maar uiteindelijk lijkt dit alles meer op een rookgordijn. Je probeert Genesis veilig te stellen voor de realiteit van wetenschappelijke verworvenheden. De echte harde feiten ga je gewoon uit de weg.
Weerlegging
In deze serie posts heb ik twee dingen gedaan. In de eerste plaats heb ik laten zien dat wetenschap gedaan moet worden onder voorbehoud. We hebben veel te veel vertrouwen in de wetenschap. Alsof de wetenschap antwoorden kan vinden op alle vragen en oplossingen kan bieden voor alle problemen. Dat is niet zo. Erger, de beweringen die de wetenschap doet, kunnen nooit absoluut bewezen worden. Daarom is een pas op de plaats nodig. Bovendien bestaat de mythe dat wetenschap objectief is. Dat de conclusies objectieve waarheid bieden. Niets is minder waar. Dat kan niet, omdat de mens zelf geen objectief wezen is. In de tweede plaats heb ik Genesis onttrokken aan het evolutiedebat om het vervolgens zijn eigen stem terug te geven. Genesis levert geen wetenschappelijk model, maar theologische waarheden en een functionele beschrijving van de werkelijkheid.
Misschien is dit de juiste plaats om toch even in te gaan op de meest gehoorde bezwaren van de voorstanders van de evolutietheorie tegen het scheppingsverhaal in Genesis. Bij wijze van opsomming:
A. Evolutievoorstanders moeten nog steeds komen met bewijs voor mutatie van de ene naar de andere soort. Het enige bewijs dat we tot nu hebben is mutatie binnen een soort, binnen strakke grenzen [1]. Dit wordt ook wel micro-evolutie genoemd. Voor evolutie is macro-evolutie nodig, van de ene naar de andere soort. Deze is noch geobserveerd, noch zijn er bevredigende theorieën ontworpen die deze ‘trans-species’ mutatie beschrijven.
B. Dembski geeft een opsomming van verschijnselen waar natuurlijk mutatie geen verklaring voor kan bieden: de oorsprong van het leven zelf, de oorsprong van de genetische code (complex en gespecifiëerd), de oorsprong van meercellig leven en de oorsprong van sexualiteit [2].
C. Dan is er het probleem van afwezigheid van transitionele levensvormen in de beschikbare fossiele data. Als de evolutietheorie waar is, is het volstrekt onbegrijpelijk waarom we geen tussenvormen vinden die functioneren als verbindingsstuk tussen diverse soorten.
D. De plotselinge explosie van levensvormen in het Cambrium stelt ons voor raadselen. Er is niet sprake van een langzame ontwikkeling van weinig levensvormen naar een grote diversiteit zoals je zou mogen verwachten bij het evolutiemodel. Integendeel: het Cambrium levert ons een omgekeerde boomstructuur op van een opeens verschijnen van vele levensvormen naar een afname van diversiteit tegen het einde van de periode.
E. De zogenaamde voorouders van de mens verdienen hier ook de aandacht. Hominoïden (veronderstelde voorouders van zowel aapachtigen als de mens) en hominiden (veronderstelde voorouders van de mens alleen) blijken gewoon homo sapiens te zijn (in het geval van de Neanderthaler), een gibbon (in het geval van de Java Man), bedrog (in het geval van de Piltdown Man, een baviaan (Peking Man), een uitgestorven varkenssoort (Nebraska Man) of een chimpansee (Lucy)[3].
In het licht van zo’n gebrek aan bewijs en zoveel argumenten tegen de evolutietheorie [4] is het moeilijk te begrijpen waarom zoveel mensen zoveel waarde hechten aan de evolutiegedachte. Kunnen we gewoon niet beter zeggen dat we het niet weten? Het gebrek aan bewijs is eigenlijk een ondersteuning van mijn eerdere punt dat de evolutietheorie gekaapt is door een naturalistisch wereldbeeld dat de mogelijkheid van een Schepper bij voorbaat probeert af te kappen.
Bezwaar 2
Geloof in God is een manier om dingen te verklaren die we nog niet weten. Elk vraagteken stop je dicht met je God (God of the gaps). Je bent gewoon bang om de realiteit in te zien van een godloos en potentieel betekenisloos universum. Je hebt het idee van een God nodig om je kosmische troost te bieden. Zo’n grote duim om op te zuigen heb ik niet nodig.
Weerlegging
Het is waar dat een leeg en betekenisloos universum ons voor een probleem zou stellen indien waar. Zelfs naturalisten vinden het moeilijk om dit onder ogen te zien en larderen te pas en te onpas evolutie en het menselijk bestaan met allerlei betekenisvolle bijvoeglijke naamwoorden. Daarmee erkennen ze dat werkelijke betekenisloosheid ondraaglijk is. Toch is een zelfbedachte God om kosmische troost te bieden allerminst wat ik probeer te beargumenteren en het is ook niet de motivatie achter mijn argumenten.
Het is eerder zo dat het bewijs dat voorhanden is, wijst op het bestaan van een ontwerper. Dembski zegt: “[Intelligent Design] is niet een argument van onwetendheid. Het is juist vanwege wat we weten over ongeleide natuurlijke oorzaken en hun beperkingen dat de wetenschap nu in staat is om op rigoreuze wijze ontwerp aan te tonen.“[5] Intelligent Design (ID) voorstanders wijzen op de niet-reduceerbare complexiteit van veel organen, organismen en cellulaire processen waarvan de ontwikkeling niet het gevolg kan zijn van blinde processen. Ze hebben intelligente input nodig. Hoewel ID zich niet uitspreekt over de doelmatigheid achter deze onmiskenbare tekenen van ontwerp, wordt het zo wel duidelijk dat er hier geen sprake is van een ‘God of the gaps’, een God bedacht om gebrek aan kennis dicht te stoppen. Het is eerder dat hoe meer we te weten komen, hoe meer het nodig wordt een ontwerper te postuleren. In de epiloog van de tiende verjaardagseditie van zijn ‘Darwin’s Black Box’ schrijft Behe: “Om kort te zijn, terwijl de wetenschap ongekende voortgang boekt, wordt de moleculaire fundering van het leven er niet eenvoudiger op zoals dat een decennium geleden nog wel leek te zijn; het wordt exponentieel complexer. En daarmee wordt het pleidooi voor intelligent ontwerp van het leven exponentieel sterker.“[6]
Op dezelfde wijze hebben astronomische ontdekkingen in de afgelopen decennia laten zien dat het leven in het universum mogelijk wordt gemaakt door vele fijn afgestemde parameters. Deze condities moeten precies zo zijn als ze zijn, anders zou er geen leven mogelijk zijn in het universum. De absurde realiteit van deze fijn afgestemde settings levert ons een kans van 1:10300 dat dit universum door toeval zou ontstaan[7]. Dat is een astronomisch bedrag als je bedenkt dat het totaal aantal atomen in het universum geschat wordt op 1080.
Het is dus niet zoals Dawkins beweert dat ID nog een groter probleem heeft dan natuurlijke selectie: “… wie ontwierp de ontwerper?“[8] Het is eenvoudig een feit dat hoe meer we weten, hoe meer een intelligente ontwerper nodig lijkt te zijn. Deze ontwerper is hoogstwaarschijnlijk God. Of we dat nu leuk vinden of niet. Of we nu vinden dat we hem nodig hebben of niet.
Conclusie
De zoektocht naar de oorsprong van de mens, het leven en het universum houdt de mens al lange tijd in zijn greep. Het is een fascinerend avontuur vol ontdekkingen en we weten eigenlijk niet eens of de zoektocht aan deze kant van de dood beantwoord zal worden. Deze zoektocht en het erbij horende debat tussen voor- en tegenstanders van de evolutietheorie zijn sterk verbonden met religieuze opvattingen en levenbeschouwelijke uitgangspunten. De inzet aan beide kanten van het debat is hoog.
Uiteindelijk denk ik wel dat de christen een epistemisch [9] voordeel hebben in dit debat. Er is niet alleen een toenemende hoeveelheid bewijs ten faveure van een christelijk wereldbeeld, voor christenen maakt het minder uit welke kant het bewijs opgaat. Een christen kan met zijn goed verstand christen blijven of de evolutietheorie uiteindelijk waar blijkt te zijn of niet, of de Big Bang nu echt heeft plaatsgevonden of niet, of de aarde nu jong is of niet. Gods bestaan staat of valt niet met deze feiten en hetzelfde geldt voor het scheppingsverhaal in Genesis. Voor de naturalist is het een ander verhaal. Die heeft zijn zinnen gezet op een betekenisloos universum waar geen plaats is voor God. Zijn opties zijn beperkt. De Christen is vrij om het bewijs te volgen waar het naar toe leidt.
Aantekeningen
[1] William A. Dembski, Richards, Jay Wesley, ed. Unapologetic Apologetics, Meeting the Challenges of Theological Studies, (Downers Grove IL: InterVarsity Press, 2001) p. 231
[2] Ibid. p.231
[3] Ron Rhodes, The 10 Things You Should Know About the Creation Vs. Evolution Debate, (Eugene OR: Harvest House Publishers, 2004), p.80-p.86
[4] De film “The Icons of Evolution” geeft nog een argument tegen de evolutietheorie. Het argument van de homologie (bijv. de menselijk arm en de vogelvleugel vormen verschillende eindstadia van een gemeenschappelijke basisstructuur) faalt, omdat veel op elkaar lijkende organen zich op verschillende manieren ontwikkelen of het product zijn van totaal verschillende genen.
[5] William A. Dembski, Richards, Jay Wesley, ed. Unapologetic Apologetics, Meeting the Challenges of Theological Studies, (Downers Grove IL: InterVarsity Press, 2001) p. 225
[6] Michael J. Behe, Darwin’s Black Box: The Biochemical Challenge to Evolution, (New York: Free Press, 2006), p. 256
[7] Deze berekening is gebaseerd op research van Hugh Ross die maar liefst 91 parameters heeft geïdentificeerd (Zie: http://www.reasons.org/fine-tuning-life-universe). Andere wetenschappers komen uit op rond de 20 parameters. Maar dat levert ons nog steeds een extreem kleine kans op dat het universum spontaan zou zijn wat het is.
[8] Dawkins, “The God Delusion,” p. 121
[9] ‘Epistemisch’ wil zeggen, met betrekking tot het vermogen kennis te verwerven. Met ‘epistemisch voordeel’ wil ik zeggen dat het voor christenen makkelijker is om te gaan met het voor handen zijnde bewijs, niet dat ze beter in staat zijn te kennen.
Gearchiveerd onder: artikel, evolutie, intelligent design, Oude Testament getagged: | evolutie, Genesis, scheppingsnarratief
De punten A t/m E zijn al letterlijk, of in gelijke vorm aan bod gekomen in een reactiewisseling op een vorige blogpost. Nu is dit het internet, ken ik u niet persoonlijk en is het wellicht wat frappant om mij hier druk over te maken. Maar het is wat irriterend om te zien dat mensen gewoon hun beweringen herhalen alsof er niets aan de hand is.
“Het is waar dat een leeg en betekenisloos universum ons voor een probleem zou stellen indien waar. Zelfs naturalisten vinden het moeilijk om dit onder ogen te zien en larderen te pas en te onpas evolutie en het menselijk bestaan met allerlei betekenisvolle bijvoeglijke naamwoorden. Daarmee erkennen ze dat werkelijke betekenisloosheid ondraaglijk is.”
Dit is wel érg los uit de pols, met name met betrekking tot het gebruik van het begrip ‘betekenis’. En ook half waar; Ik herinner u aan Jaap van Heerden die toch vrij aardig een punt maakt van de heerlijkheid van het ‘betekenisloos’ leven. Met betekenisloos doelt hij daarbij op het ‘niet-vanbovenop’ van betekenis/doel/whatever voorziene leven.
Ik kan mezelf overigens ook niet in de beschrijving vinden. Welke bijvoeglijke naamwoorden bedoeld u? Als dit de redenatie achter de ondragelijkheid van betekenisloosheid is, dan ben ik bang dat de betekenisloosheid van ondragelijkheid vrij groot is. Zo ondragelijk voelt die betekenisloosheid niet.
Het feit dat de punten A t/m E in een eerdere uitwisseling van gedachten aan bod zijn gekomen, wil nog niet zeggen dat dat niet opnieuw kan gebeuren. Ook betekent het niet dat daarom dus uw standpunt zo zwaarwegend is geweest dat ik me daarom dus gewonnen zou hebben moeten geven. Bovendien moeten deze punten bezien worden in het licht van de hele serie over dit onderwerp, waarin ik de mogelijkheid van evolutie niet per se afwijs, maar aangeef dat de evolutietheorie functioneert in de context van een naturalistisch wereldbeeld. De laatste domineert de eerste. Zo gaat dat met wereldbeelden/levensbeschouwingen. Mij interesseert dus de afhankelijkheid van zo’n theorie van z’n wereldbeschouwelijke vooronderstellingen. Mensen hebben dit doorgaans niet door. Ze nemen hun wereldbeeld impliciet voor waar aan. Dde stelligheid waarmee u vaak uitspraken doet, roept bij mij het vermoeden op dat dit bij u ook het geval is.
Ik herinner me niet dat u ooit Jaap van Heerden heeft aangehaald. Maar die ‘heerlijkheid’ betekent zo weinig wanneer je doorkrijgt hoe hard betekenisloosheid ingrijpt in je leven. Wat betekenisloosheid werkelijk betekent. De existentialisten moet ik dan toch een pluim geven. Zij staarden het lot eerlijk in de ogen en noemden het wat het was: le degout.
Nee, u hebt destijds toegegeven u niet te hebben verdiept in o.a. ERV’s. De bewering van macro vs. micro evolutie is ruimschoots aan bod geweest, herhalen van aangedragen punten lijkt me niet nodig, dat is aan u als schrijver van de beweringen. Punten A t/m E zijn hoe dan ook lariekoek.
En natuurlijk domineert een naturalistisch wereldbeeld binnen de evolutietheorie: de evolutietheorie is een wetenschappelijke – falsifieerbare – theorie. En de wetenschap werkt naturalistisch. Mocht u een religieuze schrijver op dat vlak willen lezen: Robbert Pennock, Tower of Babel. Als u wenst om in te gaan op de implicaties van de evolutie theorie voor een wereldbeeld (lijkt me heel zinnig), dan lijken me andere argumenten op z’n plek dan ‘evolutie kán niet waar zijn, want….’.
En die betekenisloosheid vormt m.n. een probleem vanuit úw visie. De evolutietheorie – of een naturalistische visie – vormt voor mij geen enkel probleem voor een betekenisvol leven. Dat moet ik er alleen zelf aan geven, ik kan daarvoor niet bouwen op een goddelijk plan o.i.d.. Maar stellen dat god/geloof de enige manier is om betekenis aan het leven te geven lijkt me een wat hoog gegrepen stelling, die allerminst door uw blogpost wordt bewezen.
Ik bedoel ‘herinneren aan’ (mbt Jaap van Heerden) in overdrachtelijke zin, niet in de zin dat ik het eerder heb aangedragen. Dat maakt zijn uiteenzetting ervan niet minder (of meer) waar.
De ERV’s komen nog een keer, beste Bram, maar op het moment kom ik om in de studie (kun je me een link sturen met een uitleg daarvan?).
Ik ben zelf vooral geïnteresseerd in de verhouding tussen levensbeschouwing en wetenschappelijke theorie. Ik ga dar binnenkort nog een tweetal stukken over schrijven op mijn engelstalige blog.
Desondanks denk ik dat A t/m E geen onzin is. ik heb het zelf weer van experts die echt niet uit hun nek kletsen. Je zou ook eens naar David Berlinski’s ‘The Devil’s Delusion’ kunnen kijken (heb ik zelf nog niet gelezen hoor).
Ik kan me overigens goed voorstellen dat mijn blogpost geen bewijs levert voor de betekenisloosheid van een godloos leven. Ik ben er wel van overtuigt dat het zo is. Ik kan me niet voorstellen hoe men ultieme betekenis toe kan dichten aan eindigheid. Een atheïst kan een leven leiden dat bevredigend is en betekenisvol. Bijv. de vader houdt van en is trost op zijn kinderen, Pietje is verliefd op Marietje en dat is allemaal erg zinvol en mooi. Maar er is geen ultieme betekenis. En hetzelfde geldt voor moraal, denk ik.
Hoi Josh. Ik heb al weer te lang niets meer van me laten horen. Hoe gaat het met jou en je studie? Ach, jij slaat je we door de wereld. Ik bewonder je diepe opgravingen uit het Woord van God!
Toen ik 17 jaar geleden tot geloof kwam had ik het eerst wel wat moeilijk met de evolutietheorie. Maar zonder dat iemand me er op wees, liet God me zien hetgeen jij ook aanhaalt:: nergens zie ik de tussenvorm van aap en mens, Alle soorten zijn strak gescheiden. Dat gegeven gaf me houvast om het woord van God ook op dat gebied letterlijk te nemen.
Gr. Henk en Gods Zegen gewenst bij je verdere “opgravingen”.
Het is gek hoe dingen kunnen lopen. God brengt me naar de USA om te studeren – zo denk ik – en wat gebeurt er? Hij confronteert me met een van de grootste geestelijke uitdagingen van mijn leven.
Wat de evolutiegedachte betreft, die wijs ik niet categorisch af hoor. Ik kom hier een beetje tot andere inzichten. God kan eventueel door evolutionaire processen gewerkt hebben. Hoeft niet per se, maar laten we er geen halszaak van maken. Elders heb ik daar ook over geschreven… misschien op mijn engelstalige blog. Weet het even niet meer.
Wat het letterlijk nemen van Gods Woord betreft, het is zaak de tekst waar het om gaat (in dit geval vooral Genesis) te lezen met de oorspronkelijke bedoeling en de oorspronkelijke toehoorders in gedachten. Geen gemakkelijke opgaaf. Het zou wel eens kunnen zijn dat de schrijver helemaal niet bedoelde dat Gen.1-3 letterlijk genomen moest worden. Weet jij veel?
Goed van je te horen. Mag God je rijk zegenen!
> een van de grootste geestelijke
> uitdagingen van mijn leven
Josh, je maakt ons nieuwsgierig. Vertel hier eens wat meer over….
Gr. Jelmer
Ooit
Als het allemaal achter de rug is misschien.
Dag Josh,
Als ik jou opmerking ‘in de context’ lees hou ik het er op dat we hier getuigen zijn van een beginnende, maar desalniettemin fundamentele geloofscrisis.
Jammer hoor, ik had zo graag nog een stevige boom met je opgezet over het thema kinderoffers, en dan natuurlijk met name die kinderoffers die door de bijbelse god zelf worden gevraagd (waarvan jij eerder schreef dat het ‘onverantwoord’ was dit zo te stellen).
Maar ja, zo gaan die dingen nu eenmaal. Ik schat het zo in dat je die uitdaging in deze fase van je leven niet meer aan zult willen gaan. Ik zou er als ik jou was allemaal niet al te zwaar aan tillen. Je bent niet de eerste, en ook niet de enige. Anderen zijn je voorgegaan, en velen zijn er gezond en wel met hele nieuwe ideeën weer uit gekomen.
“De waarhei zal u vrijmaken…”, zegt de bijbel, en zo is het. Lees bijvoorbeeld eens deze website: http://www.kolumbus.fi/volwassengeloof/1.htm Geschreven door iemand die het grootste deel van zijn leven een bijbelgetrouwe christen was. De uiteindelijke reden om zijn ideeën te herzien was het kernbegrip EERLIJKHEID. Hij kon alle christelijke redeneringen niet meer accepteren omdat ze simpelweg zijn gevoel voor eerlijkheid teveel aantastten. Dit gevoel voor eerlijkheid woog uiteindelijk zwaarder dan het in de christelijke wereld altijd zo overgewaardeerde kernbegrip ‘liefde’.
Mvg,
Jelmer
Ik heb genoten van je reactie. Nee, in tegendeel. Er is hier geen sprake van een geloofscrisis. Het heeft meer te maken met mijn persoonlijke ontmoetingen met God waarin zijn souvereiniteit op overweldigende wijze duidelijk wordt.
Verder is het wel zo dat Bethel Seminary een plaats is waar geloofsvragen niet uit de weg worden gegaan. De waarheid is absoluut, maar onze apprehensie ervan brengt altijd een zekere ambiguïteit met zich mee. Dat betekent dat ik over een aantal zaken wat genuanceerder denk en meer open sta voor andere standpunten (ik wijs bv. evolutionisme niet meer per definitie af).
Maar in de kern van de zaak staat mijn geloof niet alleen overeind, maar wordt het eerder bevestigd in mijn ‘buitenschoolse’ ontmoetingen met God.
Dag Jos, iedereen is weer terug van vakantie en het wordt weer tijd voor wat levendige discussie op deze site.
Laat ik daarom gelijk maar mijn meest favoriete onderwerp ter sprake brengen, nl. de kinderoffers die de bijbelse god vroeg. Ik weet niet of dit de meest geschikte plek is om die discussie te voeren, maar omdat je zelf die opmerking maakt dat het onverantwoord was te stellen dat god kinderoffers vroeg en omdat dat op deze pagina het laatst ter sprake kwam doe ik het toch maar hier. Om het wat gemakkelijker voor jullie te maken zal ik zelf een voorzetje geven. Dan kan jij, of Ton, of iemand anders, reageren:
Exodus 13:11-13
“Als de heer u in het land van de Kanaänieten gebracht heeft, zoals hij u en uw voorouders onder ede heeft beloofd, en als hij u dat land in bezit heeft gegeven, dan moet u alles wat als eerste de moederschoot verlaat aan de heer afstaan. Alle eerstgeboren mannelijke dieren die uw vee werpt, moeten aan de heer gegeven worden. Elk eerstgeboren veulen van een ezel moet u vrijkopen met een lam. Koopt u het niet vrij, dan moet u het de nek breken. Ook elke eerstgeboren zoon moet u vrijkopen.”
Waarvan moet die eerstgeboren zonen worden vrijgekocht? Wat zou er toch gebeuren met die eerstgeboren zonen als de ouders ze niet zouden vrijkopen? Lees Leviticus 27:28-29 (NBV):
“Wanneer iemand iets uit zijn bezit onvoorwaardelijk aan de heer heeft gewijd, of het nu slaven, vee of grond betreft, rust er een ban op. Het kan dan niet worden verpand en de gelofte kan niet worden afgekocht. Alles wat onvoorwaardelijk aan de heer is gewijd, is allerheiligst. Wanneer een mens eenmaal onvoorwaardelijk aan de heer is gewijd, kan hij niet worden vrijgekocht; hij moet ter dood gebracht worden.”
Leviticus 27:26-29 geeft een duidelijke betekenis aan het woord ‘vrijkopen’, en geeft daarmee ook een duidelijk antwoord op de twee hierboven gestelde vragen. Er zijn nog tal van andere verzen waarin tamelijk ondubbelzinnig is te lezen dat de bijbelse god om kinderoffers vroeg. Lees bijvoorbeeld exodus 22:28-29 “Sta de eerste opbrengst van de druivenoogst zonder uitstel aan mij (god) af, en geef mij ook je eerstgeboren zoon. Hetzelfde geldt voor de eerste jongen van je runderen en van je schapen en geiten; zeven dagen mogen ze bij hun moeder blijven, op de achtste dag moet je ze aan mij afstaan.” en Ezechiel 20:25-26 “Ik gaf hun zelfs slechte wetten, en regels die leidden tot de dood. Met hun eigen offergaven maakte ik hen onrein, hun eerstgeboren kinderen liet ik hen offeren, opdat ze in ontzetting zouden beseffen dat ik de HEER ben.”
De bijbelse god vroeg dus gewoon kinderoffers, net als al die andere goden in die tijd in dat gebied. Hij laat alleen in de meeste gevallen de praktische uitvoering van het offeren niet doorgaan door de mogelijkheid van het vrijkopen te bieden. In de meeste gevallen… want soms neemt hij een offer gewoon aan. Dat is waarom het zo schrikbarend stil blijft van god’s zijde als Jefta zijn belofte nakomt.
Mvg, Jelmer
Omdat blijkbaar niemand deze discussie aandurft zal ik dit verhaal dan zelf maar afronden.
Aanleiding voor mij om voorgaand bericht te plaatsen was Jos’ opmerking in een andere draad dat het ‘onverantwoord’ was te stellen dat de bijbelse god om kinderoffers vroeg.
Mijn conclusie is als volgt: de enige manier om dit vraagstuk te kunnen behandelen is aan de hand van de bijbelteksten zelf. Dus zolang niemand, op de vraag waarvan de eerstgeboren zonen in Exodus 13:11-13 moeten worden vrijgekocht, een overtuigender antwoord kan geven dan de bijbel geeft in Leviticus 27:28-29, is het volstrekt verantwoord en verdedigbaar voor ieder mens om te stellen dat de bijbelse god, net als de andere goden in die tijd in dat gebied, kinderoffers vroeg.
Mvg, Jelmer
Ik lees net toevallig dit blogje.
Het antwoord is echt niet zo moeilijk;
God haat kinderoffers:
Deuteronomium 12:29-31
29 Straks zal de HEER, uw God, voor u de volken uitroeien die nu nog het land bewonen dat voor u bestemd is. Als u het eenmaal in bezit hebt gekregen en er bent gaan wonen, 30 zorg er dan voor dat die volken, die voor u zijn uitgeroeid, niet alsnog uw ondergang worden. Wees niet nieuwsgierig naar hun goden en vraag u niet af: Hoe hebben die volken hun goden vereerd? Zo willen wij het ook doen! 31 Nee, de HEER, uw God, verbiedt u dat. Want zij hebben voor hun goden alles gedaan wat de HEER verafschuwt; ze hebben zelfs hun zonen en dochters als offer voor hen verbrand.
Hoe zit het dan met de eerstgeborenen zonen?
Toe de Heer Israël bevrijdde uit Egypte deed Hij dat door alle eerstgeborenen van Egypte te doden. Hij spaarde de eerstgeborenen van Israël. Daardoor stonden de Israëlieten wel bij Hem in het krijt. Hij loste dit op door de Levieten ‘fulltime’ voor Hem te laten werken. De gespaarde kinderen waren groter in aantal dan de Levieten dus konden die niet de complete schuld inlossen.
De keuze was dus om voortaan de eerstgeboren zonen los te kopen van die schuld. Werd dat niet gedaan dan werd verwacht dat het kind in de loop der tijd tempeldienst oid te gaan verrichten.
Numeri 3: 12- 13
12 ‘Ik maak de Levieten tot mijn eigendom. Zij zullen mij toebehoren in plaats van alle eerstgeboren Israëlieten, allen die als eerste de moederschoot verlaten. 13 Elke eerstgeborene komt mij immers toe: op de dag dat ik de eerstgeborenen in Egypte doodde, heb ik alle eerstgeborenen van Israël, zowel van de mensen als van de dieren, voor mijzelf bestemd. Mij behoren ze toe. Ik ben de HEER.’
Dit punt wordt vaak aangehaald om van God een afgod te maken die om kinderoffers zou vragen.
We kunnen allerlei teksten opsommenm ze compleet uit hun verband lezen en dan tot deze conclusie komen. We kunnen ook Gods eindeloze waarschuwingen tegen deze praktijken lezen en denken:
“Misschien bedoeld Hij iets anders als Hij het over eerstgeboren zonen heeft”.
Maar die laatste gedachte is niet bevredigend voor velen omdat ze dan weer op zoek moet naar iets nieuws.
Beste Jurgen,
Dit is wat christenen maar al te graag doen, suggereren dat het eigenlijk heel simpel is en dan een paar verzen citeren waaruit dit moet blijken.
Als we Numeri 3 even verder uitlezen staat daar dat god opdracht geeft de mannelijke Levieten van een maand en ouder te laten tellen, en ook alle eerstgeboren mannelijke Israëlieten van een maand en ouder. Het verschil moet vervolgens worden verrekend. Het aantal mannelijke Levieten is 22.000 (vers 39), het aantal eerstgeboren mannelijke Israëlieten is 22.273 (vers 43). Vervolgens zegt God in vers 46-47: “Voor elk van de tweehonderddrieënzeventig eerstgeboren Israëlieten die het aantal Levieten te boven gaan, moet je als losgeld vijf sjekel innen, …” Vijf sjekel maal 273 is 1365, en dat is precies het bedrag dat Mozes int van de Israëlieten. (vers 49-50).
Nu schrijf jij: “De gespaarde kinderen waren groter in aantal dan de Levieten dus konden die niet de complete schuld inlossen.”.
Maar in Numeri 3 lezen we dat die schuld juist wel volledig wordt ingelost. Dus waarom moet dan in het land van de Kanaänieten (wat pas weer meer dan 40 jaar later zal zijn) alsnog ELKE eerstgeboren zoon worden vrijgekocht? En blijkbaar moeten daar ook de eerstgeboren zonen van de Levieten worden vrijgekocht!
Het valt me ook op dat je volledig voorbijgaat en die slaaf in Leviticus 27:28-29 Over die slaaf is toch wel het een en ander te zeggen. Hij is blijkbaar bezit, hij kan door zijn bezitter onvoorwaardelijk aan god worden gewijd, en als dat gebeurd dan moet hij ook onmiddellijk worden gedood! Wat die slaaf daar van denkt is blijkbaar niet belangrijk. Dat lijkt mij niets anders dan een regelrecht mensenoffer. En dan bedoel ik niet een mensoffer waarbij iemand zich uit vrije wil opoffert voor iets waarin hij gelooft, maar een mensoffer waarbij iemand tegen zijn eigen zin in wordt gedood om een god te eren.
Ik zie uit naar je antwoord.
PS: als je alle getallen in Numeri 3 nog eens goed narekent zal je zien dat die 22.000 niet klopt. We tellen: Gersonieten: 7500 in vers 22, Kehatieten: 8600 in vers 28 en de Merarieten: 6200 in vers 34. Opgeteld is dat 22.300, en niet 22.000. Het totale aantal mannelijke eerstgeborenen van een maand en ouder bij de Levieten was dus niet 273 minder, maar 27 méér! Mozes schreef er, in opdracht van god, minder op dan hij had geteld, waardoor de Israëlieten onterecht moeten betalen. Als zoiets in onze tijd gebeurd noemen we dat oplichting.
Hoi Jelmer.
Ik zie net dat je weer gereageerd hebt.
Mijn antwoord duurde ff langer.
Over het algemeen ga ik de discussie op het web niet aan…. mijn type kunst is zeer matig, mijn mondje kan ik beter roeren
Wat betreft het feit dat de Israëlieten later (na de woestijntocht) nog steeds hun eerstgeborene moeten loskopen is het antwoord ook niet zo moeilijk. De Here heeft vanaf de bevrijding uit Egypte van alle eerstgeborenen gezegt dat ze Hem toebehoren. Die ene keer waar ze allemaal in ene losgekocht werden was niet gelijk voor de toekomstige generaties. Het was voor toen levenden.
Duidelijk mag zijn dat de Heer geen kinderoffers wil.
Zonder kennis van de Joodse cultuur/traditie kan je niet zomaar even een kreet rondstrooien.
Wat die slaaf betreft.
Dit is een goede vraag.
In Leviticus 27:28,29 wordt de wet geven, die voorschrijft wat de gevolgen zijn als men iets in de ban doet.
Het begrip ‘ban’ is de vertaling van het Hebreeuwse woord ‘cherem,’ dat zowel vervloekt als meest plechtig en definitief gewijd aan God kan betekenen. In het verband van deze wet betekent het begrip ‘ban’ een definitieve uitsluiting van gewoon gebruik en elke vorm van misbruik.
Deze wet op de ban trad in werking als men op een onvoorwaardelijke wijding aan de HEER wilde terugkomen en verbroken.
De wet lijkt ook te bepalen dat wanneer een mens eenmaal onvoorwaardelijk aan de HEER was gewijd, hij niet kon worden vrijgekocht maar moest worden gedood.
Dit kon overigens niet zonder een juridische procedure worden gedaan, Gods wetten zijn duidelijk over de doodstraf.
Dus slaven (die overigens goed behandeld dienden te worden, veel beter dan de manier waarop andere volken dit deden) kunnen afgestaan worden aan de Heer.
Mocht de voormalige eigenaar hem terug willen, en hij verbreekt de ‘ban’, wordt een belofte aan de Heer verbroken met grote gevolgen.
Een uitvoering van deze wet zien we bijvoorbeeld terug als de Israëlieten Jericho in bezit nemen.
Op alles lag een ban!
Achan dacht dat de Heer dit niet serieus zou nemen en het uiteindelijk gevolg was zichtbaar.
Door de ongehoorzaamheid van Achan storte hij het volk Israël in het ongeluk.
Eerst was er de nederlaag bij de stad Ai en daarna werd Achan door het lot aangewezen. Hij én zijn gezin (medeplichtig) werden gedood.
Ik geloof dat je de term mensenoffer moet schrappen uit je betoog.
Ik begrijp best dat je de bijbel op de korrel wilt nemen en veel teksten lijken zich daarvoor prima te lenen.
Wat je jezelf moet afvragen is het nut ervan.
In alle argumenten die je aanhaald lijkt door te klinken dat je de God van de bijbel wreed en onrechtvaardig vind.
Ik weet niet of je in een schepper gelooft? Zo niet dan vraag ik me af wat of wie of wat jou referentiekader voor rechtvaardigheid is?
Ik hoop niet dat je beweerd dat jou rechtvaardigheid boven die van de bijbel uitstijgt?
Een tweede vraag die ik je stellen wil is deze:
Stel dat de God van de bijbel dé schepper van hemel en aarde is, zou dit dan iets voor jou veranderen?
Oja, 22000 en 22300.
Bij de telling van de levieten zaten ook priesters en eerstgeborene.
Deze werden van het aantal afgehaald.
P.s.: Ik beloof niet om verder nog te reageren want zoals aangegeven kost dit mij veel tijd en ik denk niet dat het veel zoden aan de dijk zal zetten…
Dag Jurgen, het is een beetje stil geworden op deze site sinds Jos hier niet meer zo vaak reageert of publiceert, en ik kijk er dan ook niet meer zo vaak, maar vandaag zag ik jou reactie op mijn mail en daar wil ik natuurlijk graag ook weer op reageren.
Allereerst maar even over Numeri 3. Je gebruikte Numeri 3 om het vrijkopen van de eerstgeboren zonen uit te leggen. Maar waarom zei je er eigenlijk niet gelijk bij dat die rekensom niet klopt? Je bent er blijkbaar wel van op de hoogte, maar toch zei je er niets over. Is dat dan geen belangrijke informatie voor de hele kwestie?
Laten we nog eens in detail kijken naar die 22.000 of 22.300. Jij verklaart dit door te zeggen dat de eerstgeboren Levieten niet werden meegeteld. Als er rond de 22.000 mannelijke Levieten zijn, en we gaan uit van 5 zonen per gezin (en dus ook 5 meisjes) dan is één op de 5 een eerstgeborene, zo’n 4.400. Dat is veel meer dan de 300 waar we het over hebben. Je zou uit moeten gaan van gezinnen van 140 kinderen om op rond de 300 eerstgeborene Levieten te komen. Er is bij jou verklaring dus een enorm tekort aan (levende) eerstgeborenen bij de Levieten (alweer zo’n niet onbelangrijk puntje wat je vergeet te melden). Misschien namen die Levieten god’s woord, toen die zei dat de eerstgeborenen aan hem moesten worden afgestaan, toch wat letterlijker dan jij denkt.
Wat betreft het feit dat de Israëlieten later (na de woestijntocht) nog steeds hun eerstgeborene moeten loskopen… je vergeet nog uit te leggen waarom opeens ALLE eerstgeborenen moeten worden vrijgekocht, dus ook de eerstgeborenen van de Levieten. In je vorige bericht stelde je nog dat als er niet vrijgekocht werd de betreffende eerstgeborene in de loop der tijd dan tempeldienst oid ging verrichten. Worden in Kanaän opeens ook de Levieten ‘vrijgekocht’ van tempeldiensten? En misschien kun je hier ook gelijk een meer algemeen antwoord geven op mijn eigenlijke vraag: waarvan moeten de eerstgeborenen in Kanaän worden vrijgekocht? En hoe gaat dat vrijkopen in Kanaän precies in zijn werk? Betalen de ouders geld? Aan wie?
Wat betreft Leviticus 27:28-29 Je schrijft: “Dus slaven kunnen afgestaan worden aan de Heer” Wat houdt dit dan in? Als iemand een schaap, een stier, of een duif aan de heer afstaat, dan wordt het aan stukken gesneden en sommige delen worden op het altaar verbrand omdat god dat zo lekker vind ruiken. Wat gebeurt er met die slaaf als hij aan god wordt afgestaan?
Je schrijft er achteraan: “Mocht de voormalige eigenaar hem terug willen, en hij verbreekt de ‘ban’, wordt een belofte aan de Heer verbroken met grote gevolgen.” Jij doet het voorkomen alsof deze mens wordt gedood als je hem juist wel vrijkoopt, maar dat is niet de situatie die Leviticus beschrijft. Daar staat juist dat als je eenmaal een mens onvoorwaardelijk aan god hebt gewijd deze niet meer kan worden vrijgekocht… hij moet, als gevolg van het onvoorwaardelijk wijden aan god, gelijk worden gedood. Ik zie overigens niet in wat Jericho hiermee te maken heeft. Heel Leviticus, ook Leviticus 27:28-29, gaat over persoonlijke individuele offers die Israëlieten aan god gegeven. Jericho was helemaal niet zo’n individueel offer maar was een ban die door god op de stad werd gelegd.
Misschien is het leuk om ook eens Leviticus 27:1-8 te citeren: “De HEER zei tegen Mozes: ‘Zeg tegen de Israëlieten: “Wanneer iemand de HEER de tegenwaarde van een mensenleven belooft, worden de volgende bedragen berekend: Het vaste bedrag voor een man tussen de twintig en de zestig jaar is vijftig sjekel zilver, berekend volgens het ijkgewicht van het heiligdom. Voor een vrouw geldt een bedrag van dertig sjekel. Gaat het om iemand tussen de vijf en de twintig jaar, dan geldt er een bedrag van twintig sjekel voor een jongen en tien voor een meisje. Bij kinderen tussen één maand en vijf jaar geldt er een bedrag van vijf sjekel voor een jongen en drie voor een meisje. Bij mensen van zestig jaar en ouder geldt er een bedrag van vijftien sjekel voor een man en tien voor een vrouw. Als degene die de gelofte heeft afgelegd zich het vastgestelde bedrag niet kan veroorloven, moet hij de persoon in kwestie aan de priester voorleiden. De priester stelt dan een ander bedrag voor, rekening houdend met wat degene die de gelofte heeft afgelegd zich kan veroorloven.”
Wat mij hier in het bijzonder opvalt is de zin “Wanneer iemand de HEER de tegenwaarde van een mensenleven belooft, worden de volgende bedragen berekend, enz” De tegenwaarde van een mensenleven?! In geld?! De bijbelse god laat de waarde van een mensenleven omrekenen in geld….?!
Wat ook opvalt is de zin “Als degene die de gelofte heeft afgelegd zich het vastgestelde bedrag niet kan veroorloven, moet hij de persoon in kwestie aan de priester voorleiden.” Degene die de gelofte heeft afgelegd is een persoon die, in dit geval, een ander mens aan god heeft gewijd, en de persoon in kwestie ís die andere mens. Het bedrag waarover wordt gesproken is keiharde cash als tegenwaarde van een mensenleven. Dit lijkt me het vrij-kopen in de praktijk. Je betaald keiharde munt aan de priester voor een mensenleven.
En aan het eind van Leviticus 27 lezen we dan: “Wanneer iemand iets uit zijn bezit onvoorwaardelijk aan de HEER heeft gewijd, of het nu slaven, vee of grond betreft, rust er een ban op. Het kan dan niet worden verpand en de gelofte kan niet worden afgekocht. Alles wat onvoorwaardelijk aan de HEER is gewijd, is allerheiligst. Wanneer een mens eenmaal onvoorwaardelijk aan de HEER is gewijd, kan hij niet worden vrij-gekocht; hij moet ter dood gebracht worden.”
Als de bijbel zegt dat alles wat als eerste de moederschoot verlaat aan de HEER moet worden afgestaan, en we zien dat al het eerstgeboren vee inderdaad aan hem wordt geofferd, maar de eerstgeboren zonen moet worden vrijgekocht, waarbij de praktijk van het vrijkopen geld als tegenwaarde van een mensleven wordt gebruikt, dan lijkt het er toch echt wel heeeeel erg op dat de bijbels god gewoon om kinderoffers vraagt. Want eigenlijk moesten ook die eerstgeboren kinderen worden geofferd, net als het vee. God laat de eerstgeboren zonen vrij-kopen, dat wel, maar wat gebeurt er met een eerstgeboren dochter?
Als je prive wilt reageren: mijn email is jelmer282001@hotmail.com